Cumhurbaşkanlığı Seçimi 2018


2018 Cumhurbaşkanlığı seçimi ve 27. dönem milletvekili genel seçimlerinde yurt dışında oy kullanacak kişiler seçmen listelerinde yer alıp almadıklarını, nerede oy kullanacaklarını ve hangi tarihlerde oy kullanabileceklerini aşağıdaki adresten kontrol edebilirler.

https://secmen.ysk.gov.tr/ysk/secmenyurtdisiserv

Finlandiya'da yaşayanlar seçimlerde oylarını nerede kullanacak?
Dış Temsilcilik
HELSINKI BÜYÜKELÇILIĞI

Seçim Adı
CUMHURBAŞKANI VE 27.DÖNEM MİLLETVEKİLİ GENEL SEÇİMİ

Temsilcilik Oy Verme Başlangıç
ve Bitiş Tarihi
16 Haziran 2018 - 17 Haziran 2018

Oy verme saatleri hafta içi ve hafta sonu yerel saat ile 09.00 - 21.00'dır

Seçim Yapılacak Yer
WANHA SATAMA, PİKKU SATAMAKATU 3-5, KATAJANOKKA FI-00161 HELSİNKİ,FİNLAND

Bilmeyenler için Helsinki'de oy kullanılacak yer Viking Line ın şu an kullandığı limana gelmeden sol tarafta. Aşağıdaki fotoğraflar Wanha Satama nın haritadaki yerine bakabilirsiniz.




Finlandiya Vergi Sistemi

Finlandiya'da küçük işletmeler için vergi sistemi nasıl işliyor. Finlandiya'da katma değer vergisi ve gelir vergisi nasıl hesaplanıyor be nasıl ödeniyor. Finlandiya'da işletmeniz olmadan nasıl mal ve hizmet satabilirsiniz. Bu yazımızda bu konulardan bahsedeceğiz.

Küçük işletmelerin ödediği vergileri temel olarak 2 gruba ayırmak mümkün; gelir vergisi ve katma değer vergisi (Kdv). Kdv mal ve hizmet satarken fiyata eklediğiniz vergidir ve müşteriden topladığınız bu vergiyi vergi dairesine gönderirsiniz. Gelir vergisi ise yaptığınız ticaret sonucu bir kar elde ederseniz bu kar üzerinden verilen vergidir.

Finlandiya'da Katma Değer Vergisi (Arvonlisävero)

Finlandiya'da Kdv oranları nedir?
Finlandiya"da Kdv oranları Türkiye'den farklı; yiyecek ve alkolsüz içecek ürünlerinde %14 (restoran, kafe, pizzacı, kebapçı vesairede bu oranlar aynı), diğer pek çok ürün ve hizmette ise kdv oranı %24. 
Kitap, ilaç, kültürel ve eğlence biletleri vs de kdv oranı %10.

Kimlerin katma değer vergisi yükümlülüğü vardır?
Yaptığınız işte yıllık hasılatınız 10.000 euro'nun üzerinde ise kdv yükümlülüğünüz var. Diğer bir deyişle bir yıl içinde 10.000 eurodan daha az miktarda mal/hizmet satıyorsanız ürün ve hizmet fiyatlarına Kdv eklemeniz gerekmiyor.

Katma değer vergisi nasıl hesaplanır?
Sattığınız mal veya hizmet için kdv oranı ne ise ona göre ürünün satış fiyatına ekliyorsunuz. Hesaplama için size kolay bir yöntem önerelim: Diyelim satacağınız ürünün kdv oranı %24 ve ürünü 50 liraya aldınız 50 lirada kar eklediniz, ürünün kdvsiz satış fiyatı 100 lira oldu. Bu 100 lirayı 1.24 ile çarparsanız ürünün kdv'li satış fiyatını bulursunuz (124 lira). Aynı şekilde ürünün kdv'li fiyatını 1.24 e bölerseniz: 124 bölü 1.24 = 100 lira ürünün kdvsiz satış fiyatını bulursunuz.
İkinci el eşya alım satımında kdv hesaplaması farklı o yüzden onu aşağıda ayrı bir başlık altında anlatacağız.

Finlandiya'da 2. el eşya alım satımında Kdv nasıl hesaplanıyor?
Finlandiya'da ikinci el eşya alım satımında farklı bir kdv sistemi uygulanıyor.
- Kendinize ait bir kullanılmış eşyayı satarken ürüne kdv eklemenize gerek yok, ayrıca yıllık 5000 euroya kadar olan satışlarda sattığınız ürünlerden gelir vergisi de ödemenize gerek yok. Özetle size ait kullanılmış ürünlerin satışından herhangi bir vergi ödemenize gerek yok (yıllık 5000 euro yu geçmediği sürece).
- Başkasından alıp sattığınız ürünlerde ürün fiyatına kdv ekleme zorunluluğu var. Diyelim bir kişiden 2. el cep telefonu aldınız ve buna belli bir kar ekleyip başka birine satacaksınız; bu durumda ürün fiyatına ayrıca kdv eklemeniz gerekiyor. 2. el ürünlerin alım satımında kdv oranı %24 ancak bu sıfır mallardaki gibi hesaplanmıyor.
Bir örnek verirsek fark kolayca anlaşılır:
Sıfır mal alım satımı kdv hesabı: Toptancıdan 100 liraya bir elbise aldınız, 100 lirada kar payı eklediniz. Ürünün vergisiz fiyatı 200 lira oldu. Buna bir de %24 kdv ekliyorsunuz; 200 x 1.24 = 248 lira kdv li satış fiyatı.
2. el mal alım satımı kdv hesabı: 100 liraya 2. el cep telefonu aldınız. Buna 100 lirada kar payı eklediniz; kdv'siz satış fiyatı 200 lira oldu. Şimdi buna kdv yi eklerken kdv'yi satış fiyatı üzerinden değil sadece kar payı üzerinden hesaplanıyor. Kar payımız 100 liraydı, 100 liranın %24 ünü alıp kdv olarak satış fiyatına ekliyoruz. Bu durumda ürünün kdv'li satış fiyatı 224 lira oluyor.
Not: Bu şekilde ikinci el eşya alıp satacaksanız, bunu ayrıca vergi dairesine bildirmeniz gerekiyor ki bu şekilde daha düşük kdv ile ürünleri satabilesiniz.

Finlandiya'da katma değer vergisi vergi dairesine ödenirken nasıl hesaplama yapılır?
Başta belirttiğimiz gibi ürün ve hizmet satarken bunların fiyatlarına kdv ekliyorsunuz ve bu topladığınız vergileri vergi dairesine ödüyorsunuz.
Peki toplamda ne kadar kdv ödeyeceğimizi nasıl hesaplayacağız?
Müşterilere mal hizmet satarken kestiğiniz fişler ve faturalardan zaten vergi dönemi içerisinde ne kadar katma değer vergisi topladığınız belli ancak bu vergi devlete ödenmeden önce bazı kdv indirimlerinden yararlanabiliyorsunuz.

Not: Bu indirimlerden yararlanabilmek için kdv yükümlülüğünüz olmalı. Diyelim yıllık satışınız 10.000 euro dan az ve kdv yükümlülüğü için herhangi bi başvuru yapmadınız. Bu durumda indirimlerden yararlanamıyorsunuz. 10.000 euro dan az satışı olanların kdv yükümlülüğü olmasa da isteğe bağlı olarak kendinizi kdv yükümlüsü olarak kayıt ettirebilirsiniz.

Örnek: 124 liraya bir malı sattınız. Bunun içinde 24 lira katma değer vergisi var. Devlete hemen 24 lira ödemiyorsunuz; öncesinde bu mal için daha önce ödediğiniz kdv'leri düşüyorsunuz.
Diyelim aynı malı siz toptancıdan 50 liraya aldınız. Toptancı malı size satarken zaten kdv eklemiş oluyor. Yani siz toptancıdan malı satın alırken bu ürün için 9.7 lira zaten kdv ödemiştiniz. Devlete ödeyeceğiniz kdv den bu miktarı düşebiliyorsunuz. 24 - 9.7 = 14.3 lira sonuç olarak devlete ödemeniz gereken kdv tutarı. 
Ürün ve hizmetlerde olduğu gibi diğer harcamalarınızda ödediğiniz kdv'leri de düşebiliyorsunuz. Mesela dükkan kirası içinde kdv ödüyorsanız veya dükkanda kullanmak için aldığınız ürünlerde kdv ödediyseniz bunlarıda düşebiliyorsunuz.
Bu yüzden bütün harcamalarınızda fiş, fatura vb belgeler alıp bunları saklayın.

Önemli Not: Katma değer vergisi ödemeleri kar - zarar dan bağımsızdır. Yani kar veya zarar etmeniz ödeme olayını etkilemez ve kdv her halükarda devlete ödenmelidir.
Örnek: Vergi dönemi içinde geliriniz 5000 lira ama giderleriniz 10000 lira yani 5000 lira zarardasınız. Bu durumda dahi vergi dönemi içinde toplamış olduğunuz katma değer vergileri vergi dairesine ödenmelidir.

Finlandiya'da Gelir Vergisi

Gelir vergisi, işletme tipine ve kar miktarına göre değişiyor. Ayrıca gelir vergisi artan oranlara göre hesaplanıyor; kazanç ne kadar artarsa ödemeniz gereken yüzdelik dilimde artıyor.
(Diyelim; geliriniz ayda 2000 euro %25 vergi ödüyorsunuz, geliriniz 6000 euro %40 vergi ödüyorsunuz vesaire. Not: Oranlar ve rakamlar sadece konuyu açıklamak için gerçek rakam ve oranlar bunlardan farklı olabilir.)

Finlandiya'da gelir vergisi nasıl hesaplanıyor?
Gelir vergisi ürün ve hizmet satışı sonucu vergi dönemi içinde karınız varsa bundan alınan vergidir.
Yani gelir vergisi ödemek için öncelikle işletmenin kâr ediyor olması gerekir. Kdv ile gelir vergisi arasındaki en temel farklardan biri de bu zaten; kdv her halükarda ödenir, gelir vergisi sadece kâr ederseniz ödenir.
Gelir vergisi sistemi mantık olarak Türkiye ile benzer özellikte; vergi dönemi içerisinde belli bir satış yapıp gelir elde ediyorsunuz, bu ürün ve hizmeti oluşturmak için belli bir masraf yapıyorsunuz. 
Bu ikisi arasındaki fark da kârdamısınız zarardamısınız onu görmenizi sağlıyor.
Gelirlerden giderler çıkarılıyor ve kârdaysanız bu kâr üzerinden vergi ödüyorsunuz.
Gelirler hesaplanırken katma değer vergisi buna dahil edilmiyor.
Örnek: Ürünü kdv dahil fiyatı 124 liraya sattınız. Bundan kdv olan kısım (24 lira ) çıkarılıyor. 
Kalan 100 lira size gelir olarak yazılıyor. 
Finlandiya'da gelir vergileri oldukça yüksek bu sebeple bütün giderlerinizi kayıt altında tutup gelirlerden düşmeye çalışın bu şekilde gereksiz yere fazladan gelir vergisi ödemezsiniz.

Gelir vergisi hesabı ile alakalı önemli birkaç bilgi ve tüyo
  • Finlandiya'da vergi dönemleri aylık, 3 ayda bir veya yılda bir şeklinde seçilebiliyor.
    Bunun manası şu; aylık derseniz her ay gelir,gider ve vergileri hesaplayıp ödüyorsunuz. 3 ayda biri seçerseniz; bu işlemleri 3 ayda bir yapıyorsunuz vs. Yıllık derseniz; yılda bi kez vergi hesap kitabı yapıyorsunuz.
    Hangisi iyidir diye düşünüyorsanız; Satışlarınız fazlaysa aylık vergi dönemi daha iyi, satışlarınız az ise 3 aylık veya yıllık daha iyi. Çok müşterisi olan bir dükkanın veya şirketin bütün vergi işini bi yıl bekletirseniz haliyle dağ gibi fatura, fiş biriktirmeniz gerekir.
  • İşletmelerde gelir vergisi bir önceki dönemde yapılan kara göre hesaplanır (aksini bildirmezseniz.) ve peşin peşin ödenmeye başlanır .
    İşletme yeni kurulmuşsa veya dükkan yeni açılmışsa sizden bi gelir tahmini yapmanızı istiyorlar. Diyorsunuz ki ben bu sene 10.000 euro para kazanacam, hemen gelir vergisini hesaplıyorlar ve taksit taksit ödemenizi bekliyorlar.
  • Limited şirketlerde ortaklardan birinin kendi ihtiyacı için kasadan çektiği paradan %20 direkt vergi olarak kesilir. Ortaklar maaş alıyorsa alınan maaştan yine kişinin toplam gelirine oranla vergi kesilir.
  • Eşlerin gelirleri birbirlerinin gelir vergisi oranlarını etkilemez. Bu yüzden iyi kar yapan küçük işletmelerde tek kişinin sahipliği yerine, eşlerin dükkana ortak olması toplamda daha düşük gelir vergisi ödenmesini sağlar.
    Örnek: Bir restoranınız var ve ayda 10.000 euro kar yapıyor. Siz tek başınıza restoranın sahibisiniz. Bu durumda aylık geliriniz yüksek olduğundan yüksek oranda vergiye tabi oluyorsunuz. Atıyorum %40 vergi oranı; 4000 euro aylık gelir vergisi ödüyorsunuz.
    Aynı restoran sizin ve eşinizin üzerine olsa: Kar ikiye bölündüğü için 5000 euro sizin 5000 euro eşinizin aylık geliri var olarak görünüyor. Bu durumda kişi başı geliriniz daha düşük olduğundan vergi oranı da düşüyor. Atıyorum %25; siz size düşen 5000 euro'dan (1250 euro), eşinizde kendine düşen 5000 euro dan (1250 euro) bu oranda vergi ödüyor.
    Kısaca kar aynı, eve giren para normalde aynı ama hesap iki kişiye bölününce 4000 euro yerine 2500 euro gelir vergisi ödüyorsunuz.
Finlandiya'da neler gelir vergisinden düşülebilir?
  • Ürün veya hizmeti üretmek için yapılan masrafları gider olarak düşebiliyoruz. (ürünü toptancıdan veya üreticiden almak için harcanan para, dükkan kiranız, dükkanın faturaları, dükkan için kullandığınız temizlik, hijyen ürünleri, çalışanların maaşları vesaire)
  • Bunun yanında işiniz ile alakalı diğer harcamaları da düşebiliyorsunuz. Diyelim marangozsunuz ve yaşadığınız şehirden farklı bir şehirde işinizle alakalı bir fuar var. Bu fuara gidiş geliş, eğer orda konaklayacaksanız konaklama masrafları, fuara giriş için alınan biletler ve benzerini masraf olarak düşebiliyorsunuz.
    Önemli Not: Bu harcamaları ve hangi tarihlerde ne amaçla gittiğinizi not almanız gerekiyor. Bu tür harcamalar için bir günlük tutmakta fayda var.
  • Akaryakıt masrafları: Ticari aracınız varsa bunun için kullandığınız akaryakıtı masraf olarak düşebiliyorsunuz.
    Binek aracınız varsa bu araba için kullandığınız akaryakıtı sadece iş amaçlı kullandığınız zaman masraf olarak düşebiliyorsunuz. Bu durumda da yine aracın kullanımı ile alakalı bir günlük tutmanız gerekiyor (zorunlu).
    Örnek: 24 mayıs perşembe günü saat 10:00 - 10:30 arası, 12 kilometre Tampere'den  Ylöjärvi'ye mal almaya gittim.
    Finlandiya'da vergi denetimleri çok sıkı; bu tür kayıtlarda yanlış beyanda bulunmayın.
    Konu ile ilgili güzel bir örnek vereyim: Buz hokeyi derbi maçın olduğu gün vergi dairesinden elemanlar buz hokeyi salonun olduğu yere gidip dışarıdaki araçların plakalarının fotoğrafını çekmişler. Daha sonra vergi dönemi sonunda bu araç kullanımı ile ilgili günlüklerdeki beyanlarla karşılaştırmışlar. Diyelim vatandaş maçın olduğu saatte şurdan şuraya iş için gittim yazmış ama plakaya bakıyorlar araç o saatte buz hokeyi salonun önünde. Bu durumda yalan beyandan dolayı tabi ceza yazıyorlar.
  • Bir de iş için yapılan etkinlikler, toplantılar, yemekler ve benzerinde duruma bağlı olarak belli oranda masraf gösterebiliyorsunuz. Örnek: Siz iş yeri sahibisiniz ve birlikte iş yapacağınız kişiyi veya müşteriyi bir yemeğe götürdünüz. Yemekte kendi yiyip içtiklerinizi masraf olarak gösteremiyorsunuz ama misafir için harcadığınız yemek parasının bi kısmını masraf olarak gösterebiliyorsunuz. Diyelim çalışanlarınız için bir etkinlik düzenlediniz veya onları bi eğitimine, seminere gönderdiniz bunları da masraf gösterebiliyorsunuz.

Finlandiya'da İşletme Olmadan Ticaret

Herhangi bir işletmeniz veya dükkanınız yok ama bişeyler alıp satma gibi bi fikriniz var. Bu durumda yıllık 10.000 euroya kadar olan satışlarda kdv zorunluluğu yok ama gelir vergisi zorunlu. 
Gelir vergisi içinde bir defter tutmanız gerekiyor hangi tarihte ne kadar mal sattınız, kaç paraya sattınız, maliyeti neydi, ne kadar ettiniz vesaire. Gelir beyanını kendiniz form doldurarak yapıyorsunuz o yüzden bu kayıtlar önemli.
Finlandiya'da işportacılık yapılamayacağı için açık pazarlarda veya internet üzerinden eşya alıp satmak mümkün. El işi ve el emeği ile yapılmış ürünler içinde aynı kurallar geçerli.
Evde takı, süs eşyası ve benzeri yapıp bunları internet üzerinden veya pazarlarda satabilirsiniz.
Finlandiya'da ikinci el eşya alıp satmak veya Finlandiya'da el işi ürünler satmak için 
Reilu Kirpputori sitemizi kullanabilirsiniz.
Mal ve hizmet satarken fiş ve faturaları el ile yazabiliyorsunuz illa yazarkasaya ihtiyacınız yok.
Normalde fiş de işletmeler için işletme vergi numarası olması gerekiyor ama dükkan ve/veya işletmeniz yoksa haliyle sizde bu numaradan olmuyor. Bunun yerine isim soyisim ve imzayı kullanın


finlandiya vergi sistemi nasıl işliyor




Finlandiya'da İş Kurmak

Finlandiya'da İş Kurmak

Finlandiya'da iş kurmak veya Finlandiya'da dükkan açmak için size gerekli bilgileri bu yazımızda paylaşacağız. Konu ile ilgili rehber kitaplar ve dergiler bulunmasına rağmen bunlar çok uzun uzadıya ve çok teorik yazılmış şeyler.
Gelelim konumuza; bir iş fikriniz var ve Finlandiya'da kendi işinizi kurmak istiyorsunuz sırasıyla yapılması gerekenler şu şekilde:

1) İş fikri ile alakalı "iş planı" yapın.
İş planı nedir diyen arkadaşlar için bir örnekle açıklayalım.
Diyelim ki bir Finlandiya'da restoran işi yapmayı düşünüyorsunuz: Bunu nerede açacaksınız?, Dükkanı açacağınız yerde rekabet ne durumda? Hangi ürünleri satacaksınız; Türk ev yemekleri mi, kebap mı, dünya mutfaklarından yemekler mi vesaire? Ürünlerin maliyeti ne olacak ve siz bunları hangi fiyattan satacaksınız? İş yeri açmak için size ne kadar para lazım? İş Planı, bu ve benzeri sorulara cevaplar veren bir tür rapor kısacası. Bu rapora bakınca açacağınız yer kar eder mi ve bu iş yürür mü bunları göreceksiniz (En azından kağıt üzerinde).
İş planı yapmak neden önemli derseniz biraz sonra bahsedeceğimiz destek parasına başvurmak ve çeşitli kuruluşlardan iş yeri açmak için kredi çekmek istediğinizde bu rapora ihtiyacınız olacak.
İş planı'nın nasıl yapılacağını bilmiyorsanız paniğe gerek yok oma yritys suomi sayfası ile irtibata geçerseniz; size ücretsiz yardımcı oluyorlar.

2) İş yeri açmak için kaynak bulmak:
Öncelikle "Starttiraha" dan bahsedelim. İşyerini açtığınızda hemen müşteriler kapınızda kuyruk olmayabilir ve bir süre çok fazla iş yapamayabilirsiniz veya başlangıçta müşteri sayınız az olabilir.
Finlandiya'da bunu düşünerek "starttiraha" yani "başlangıç parası" denilen bir destek uygulaması var.
Starttiraha'ya kimler başvurabilir? diye merak edenler için cevap; tam zamanlı girişimci/esnaf olacak  Fin vatandaşları ve Finlandiya'da kalıcı olarak ikamet eden diğer kişiler.
Bu destek 6 ay boyunca her ay yaklaşık 600 euro olarak veriliyor. Duruma göre 6 ayın bitiminde bir 6 ay daha uzatma şansı oluyor.
Önemli not: İşyeri resmi olarak açıldıktan sonra bu desteğe başvuru yapamıyorsunuz. Bu yüzden işyerini açmadan önce bu destek için başvurunuzu yapmanız  gerekiyor.
Başvuru yaparken yukarda bahsettiğimiz iş planını inceliyorlar ve ona göre karar veriyorlar. Starttiraha için başvurular TE-toimisto'dan  (iş bulma kurumu) yapılıyor.
İş kurmak için kendi birikiminiz yeterli değilse bankadan kredi çekebilirsiniz ama genelde bir mal mülk teminat göstermeniz gerekiyor.
İşyeri için kredi çekmenin bir diğer yöntemi ise Finnvera'ya başvurmak. Finnvera'nın bankadan farkı şu; burdan kredi için başvurduğunuzda herhangi bir teminat göstermeniz gerekmiyor ancak en başta bahsettiğimiz "iş planı" na bakıyorlar ve açacağınız işyerinin geleceği var mı, para kazanma ihtimali var mı bunlara bakıyorlar.
Kaynak bulmak için bir diğer yöntem de (ki genelde iyi ve özgün bir iş fikriniz varsa faydası olur.) kuracağınız iş için yatırımcı aramak. Fiban isimli kuruluş Finlandiya da yeni iş kuranlarla bunlara yatırım yapma potansiyeli olan kişileri buluşturuyor. Fiban org sitesinden detaylara göz atabilirsiniz.

3) Gerekli izinleri alın
Her iş için gerekli izinler farklılık gösteriyor. Hangi alanda faaliyet gösterecek iseniz onunla ilgili gerekli izinlere yrittäjät .fi sayfasından bakabilirsiniz.

4) İşletme ismi bulma ve gerekli patentlerin alınması
İşletme için seçtiğiniz ismi işletmeyi açarken kayıt edebiliyorsunuz. İstediğiniz isim çoktan alınmış mı, Finlandiya'da bu isimde başka firma var mı buna nimipalvelu.prh internet sayfasından bakabiliyorsunuz. İş fikriniz için patent alacaksanız veya aynı fikir için daha önce kayıtlı patentler var  mı bunlara bakmak için yine prh.fi sayfasından gerekli detayları öğrenebilirsiniz.
Bu kurum Finlandiya'da patent ve kayıt işlerine bakıyor.
İşyerini açmak için gerekli izinlerin yanında iş yerini açıp çalıştırıp faaliyete geçtikten sonrada bazı izinlere ihtiyacınız olabilir. Örnek: Finlandiya'da müşterilerin bulunduğu alanlarda müzik çalmak için telif hakkı parası ödemeniz gerekiyor. Konunun detaylarını telif haklarının Finlandiya'da nasıl işlediğine dair ayrı bir yazı ile ilerde anlatacağız.

5) İşyerinin kaydı
Son olarak Firmanın resmi kaydını yapıyorsunuz.Bu işlemi ytj.fi sayfasını kullanarak internet üzerinden gerçekleştirebiliyorsunuz. Küçük esnaf (yksityinen elinkeinonharjoittaja kısa adı toiminimi) kaydı yaptırmak için gerekli ücret 75 euro.Finlandiya'da Limited şirket kaydı yaptırmak için ücret 330 euro. (İşletme tipleri ve bunlar arasındaki farkları başka bi yazıda açıklayabiliriz talep olursa. ) İşletme kurma bildirimi formunu (Perustamisilmoitus) doldurup kaydı tamamlıyorsunuz. Kayıt için gerekli bilgiler; firma adı, firma faaliyet alanı, firmanın hangi şehirde olacağı ve firma iletişim bilgileri.
Bu işlemi tamamladıktan sonra hem firma kaydı hem de vergi dairesine kayıt tamamlanmış olacak ve size Y-Tunnus numarası verilecek. Y-tunnus'u (yritys tunnus) işletme kimlik numarası olarak düşünebilirsiniz. Vergi öderken ve diğer bütün resmi işlemlerde bu numarayı kullanacaksınız.

Vergi ödeme ile ilgili konular uzun olduğundan artık bi sonraki yazıya kaldı. Şimdilik bu kadar.


Finlandiya işyeri açmak
Finlandiya da girişimcilik



Kuzey Işıkları - Aurora borealis

Kuzey Işıkları - Lofoten , Norveç

Son yıllarda artan popüleritesi ve bu konuda çok soru almamız nedeniyle: Kuzey ışıkları diğer adıyla Kutup ışıkları hakkında kafanızdaki sorulara cevaplar bu yazımızda paylaşacağız.


Kuzey ışıkları nedir? Kuzey ışıkları nasıl oluşur?

Kuzey ışıkları dünyanın manyetik alanı ve güneşten gelen parçacıkların etkileşimi sonucu oluşan bir doğa olayıdır. Bu olay sonucu bir ışıma meydana gelir; işte o harika görüntüler de bu şekilde oluşur.
Kuzey ışıkları ingilizcesi Northern Lights dır, Finlandiya'da da Revontulet diye anılır. Olurda yabancı kaynaklarda arama yapmanız gerekirse aklınızda bulunsun.


Kuzey ışıkları sadece Norveç'te mi görülür?

İnsanlarda son zamanlarda böyle bir algı oluşmuş durumda; çoğu kişi kuzey ışıklarını görmek için Norveç'e gidilmesi gerektiğini sanıyor. Kuzey ışıklarını görebileceğiniz başka ülkeler de var.


Kuzey Işıkları hangi ülkelerde görülür?

Kuzey ışıklarını; Avrupa'da İsveç, Finlandiya, İzlanda, Rusya gibi diğer ülkelerden görmek de mümkün. Aslında Norveç ve İzlanda inanılmaz pahalı bir ülkeler olduğundan tercihinizi İsveç veya Finlandiya'dan yana kullanabilirsiniz.


Kuzey ışıkları sadece kutuplarda mı görülür?

Doğru sanılan yanlışlardan biri de budur; kuzey ışıkları sadece kutup bölgesinde görünmez. Norveç, İsveç, Finlandiya gibi ülkelerin güney kısımlarından da zaman zaman kuzey ışıkları görünür.
Kuzey ışıkları fenomeninin kuzey kutup dairesi (ingilizcesi arctic circle) ile özdeşleşmiş olmasının sebebi kutuplarda sonbahar ve kış dönemi havanın daha karanlık olması ayrıca fazla şehirleşme bulunmadığından gecelerin daha karanlık geçmesi.


Kuzey Işıkları ne zaman görülebilir? Kuzey ışıkları yılın hangi döneminde görülür?

Genel kanının aksine kuzey ışıkları aslında yıl boyu rastgele ortaya çıkmaktadır. Yani yaz, kış vs diye bir sezonu yoktur. Ancak Kuzey Avrupa'da yada genellersek Kuzey Kutbuna yakın bölgelerde yazları günler uzun geceler kısadır. Aydınlık havada da kuzey ışıklarını görmek çok zor olacağından genelde insanlarda kuzey ışıklarının kışın ortaya çıktığı yönünde bir algı oluşmuştur.
Durum böyleyken sonbahar ve kış dönemlerinde kuzey ışıklarını görme ihtimaliniz daha yüksektir.
Kuzey ışıkları hangi mevsimde görülür sorusuna da bu vesile ile cevap vermiş olduk.


Kuzey ışıkları en iyi hangi tarihte görülür?

Kuzey ışıkları rastgele ortaya çıkar ve şu gün görünür vs diye kimse size tarih veremez ama yinede havanın karanlık olması ve gecelerin uzun sürmesi nedeniyle en ideal aylar Kasım, Aralık aylarıdır.
Seyahat tarihini seçerken hava durumu da dikkate almakta fayda var. Örneğin Ocak, Şubat ayları da ışıkların görünmesi açısından iyi aylardır ancak bu aylarda genelde hava çok soğuktur.
Özellikle çadırı ile kamp kurmak isteyen gezginler için bu ayları pek tavsiye etmiyoruz.
Kuzey ışıklarını görebilmek biraz şans işidir.
Finlandiya kuzey ışıkları turu, Norveç kuzey ışıkları turu ... bu şekilde turlar düzenleniyor ama tura gidip ışıkları göremeden de dönebilirsiniz. Buna da hazırlıklı olun.


Kuzey Işıkları fotoğraflardaki gibi mi?

İnternette kuzey ışıkları ile alakalı pek çok fotoğraf görürsünüz. Haliyle kimileri merak ediyor; gerçekten böyle mi görünüyor diye. Fotoğraf makinalarının, özelliklede profesyonel fotoğraf makinalarının ışığı toplama özelliği bulunuyor; bu sebeple canlı canlı kutup ışıklarını izlediğinizde sizin göreceğiniz fotoğraflardan farklı olacaktır. Ancak göreceğiniz manzara sizi kesinlikle hayal kırıklığına uğratmayacaktır.

                          Kuzey Işıklarını İzlemek İçin Aşağıdaki Videoya Gözatabilirsiniz.






Finlandiya Vatandaşlık Sınavı - YKI Testi

           

           Finlandiya vatadanşlık testi olarak da bilinen YKI sınavı hakkında bilgileri ve sınava girecekler için tüyolarımızı bu yazımızda bulabilirsiniz.

YKI sözcüğünün açılımı "Yleiset Kielitutkinnot" ve Türkçe anlamı ''Genel dil sertifikaları" dır.
Adından da anlaşılacağı gibi YKI aslında vatandaşlık sınavı değil yabancı dil  yeterliliğini ölçmeyi amaçlayan bir dil sınavıdır.
Fince ve İsveçce'nin yanı sıra İngilizce, İtalyanca, Rusça veya Fransızca dillerinde yeterlilik belgesi almak için bu sınav merkezine başvurulabilir.
YKI sınavının vatandaşlık sınavı olarak anılmasının sebebi Finlandiya vatandaşlığına başvuru şartları içinde orta seviyede yani B1 seviyesinde Fince veya İsveçce bilmeniz ve bunu da resmi bir sertifika ile kanıtlamanız gerekmesidir.
Gelelim sınav hakkında pratik bilgilere ve sınavı başarı ile geçmenizde size yardımcı olacak ipuçlarına.

Sınava Girmeden Önce


Vatandaşlığa başvurularda YKI sınavı herkes için zorunlu mudur? sorusuna cevap vererek başlayalım.
YKI Fince dil sınavına girmek ve burdan bir sertifika almak herkes için zorunlu değil.
Eğer Fince veya İsveçce eğitim veren bir ilköğretim, lise, meslek okulu veya üniversiteden mezun olduysanız bu okullardan alacağınız diplomayı göstererek YKI sınavından muaf olabiliyorsunuz.
Yukarıda bahsedilen okullara girebilmeniz için öncesinde eğitim kurumunun düzenleyeceği dil sınavına girmeniz istenebilir.
Önemli Not Fince veya İsveçce dil kurslarından verilen sertifikalar YKI sınavından muaf olmanızı sağlamıyor.

YKI sınavına nasıl başvurulur?
TE-toimisto (iş bulma kurumu) aracılığı ile bir dil kursuna gidiyorsanız; dil kursunda bir form dolduruyorsunuz ve ücretsiz olarak sınava başvuru yapıyorsunuz.
Bunun dışında sınava kendi imkanınızla başvuracaksanız; 100 euro civarı bir sınav ücreti ödemeniz gerekiyor. Sınavın hangi tarihlerde ve hangi sınav merkezlerinde yapılacağı ile ilgili detayları oph. fi sitesinden öğrenebilirsiniz.

Sınava nasıl hazırlanmalıyız?
Sitemizde zaten Türkçe anlatımlı Fince dilbilgisi dersleri yer alıyor; bunlara gözatabilirsiniz. Bunun yanında Yle devlet kanalının internet sitesinde sınava hazırlık için pek çok video ve ses dosyası bulunuyor.
Konuşma ve yazma bölümlerinde "fikir belirtme" kısımları var (yazının ilerleyen bölümünde daha detaylı açıklayacağız.). Bu bölümlere hazırlık için gazete ve dergilerdeki makaleleri okumak cidden yardımcı olacaktır.

Sınava giderken yanımıza neler almalıyız?
Sınav için başvurunuzu yaptıktan bir süre sonra adresinize sınava giriş için kullanacağınız bir belge geliyor. Sınava giderken bu belgeyi ve resmi bir kimlik kartını yanınıza almanız gerekiyor.
Resmi kimlik olarak pasaportunuzu kullanabilirsiniz.
Sınava girerken yanınızda bulundurmanız gerekenler; kurşun kalem, silgi vb.

Sınav yerine varınca ne yapmalıyız?


Sınav Esnasında


YKI testi dört bölümden oluşuyor: Konuşma (Puhuminen), Konuşulanı Anlama (Puheen Ymmärtäminen), Yazma (Kirjoittaminen) ve Okuma (Lukeminen).
Konuşma ve dinleme bölümleri stüdyo denilen ve mikrofon ve kulaklıkların olduğu yerde yapılıyor. Yazma ve okuma kısmı ise normal sınıflarda yapılıyor.


Konuşulanı Anlama (Puheen Ymmärtäminen)


Konuşulanı anlama veya dinleme denilen bölümde kulaklıktan çeşitli diyalogları ve konuşmaları dinliyorsunuz, önünüzde boşluklar bulunan bir test kağıdı var. Dinlediğiniz bu konuşmalara göre bu boşlukları dolduruyorsunuz.
Örnek: "Sevgili müşteriler dükkan saat 5 de kapanacak."diye konuşma duyuyorsunuz kulaklıktan ve önünüzdeki sınav kağıdında da "Dükkan saat kaçta kapanacak?" diye bir soru var. Saat 5 cevabını ordaki sınav kağıdına yazıyorsunuz.
Bu bölümde işin püf noktası kulaklıktan konuşmaları dinlemeden önce sınav kağıdındaki soruları okuyup bunlara göre dinleme yapmak ve bütün diyaloğu dinleyip anlamaya çalışmak yerine sadece soruların cevabı olacak kısımlara odaklanmak. Cevapları uzun uzun yazmanız gerekmiyor; ne isteniyorsa onu yazmanız yeterli. Yukarıda verdiğimiz örneğe tekrar bakarsak; cevap olarak "dükkan saat 5 de açılacak" diye  uzun uzun yazmak yerıne sadece "5" veya "saat 5'de" yazabilirsiniz.
Bunu yapmak zaman kazanmanızı da sağlar.

Konuşma (Puhuminen)


Sınavın en zorlu bölümü büyük ihtimalle bu kısım olacak. Ancak iyi bir hazırlıklı bu kısımı da başarı ile geçmeniz mümkün. Öncelikle konuşma bölümünde dilbilgisi kurallarına dikkat edilmiyor ve bu değerlendirilmeye alınmıyor. Kısaca konuşurken gramer/dilbilgisi hataları yapıp yapmamanız çok önemli değil. İkinci önemli konu bişeyler söylemek ve cevap vermek, susup kalmaktan her zaman daha iyidir. Bu yüzden süreniz yettiği kadar hiç durmadan konuşmaya çalışın.
Konuşma bölümünde farklı tipte sorular ve konular var.
Bunlardan bir kısmı doğrudan size yöneltilen sorular; isminiz ne? doğum tarihiniz ne? kaç yaşındasınız? çocuğunuz var mı? vesaire tarzında.
Burda önemli hatırlatma bu tip soruyu anlamanız ve buna denk gelecek cevap vermeniz yeterli. Cevabın gerçek olması gerekmiyor. Bir örnekle konuyu açıklarsak: diyelim size soruldu "hangi ayda doğdunuz?" , siz "temmuz" ayında doğmuş olabilirsiniz ama cevap olarak "haziran" derseniz bu soruya doğru cevap vermişsiniz kabul edilir. Yani kimse açıpta dur bakalım bu adam/kadın hangi ayda doğmuş diye incelemez. Bunu bilmeniz sınavda size ciddi avantaj sağlayacaktır. Biraz önceki örnekte verdiğimiz gibi soru geldi diyelim; doğduğunuz ay da temmuz ama temmuz kelimesinin Fincesini hatırlayamadınız. Bu durumda düşünüp zaman kaybetmek yerine aklınıza gelen ilk ay ismini söyleyin. Diğer bir örnek doğum tarihiniz soruldu diyelim yine oturup doğum tarihim neydi ben bunu Fince nasıl söylerim diye düşünmek yerine aklınıza ilk gelen sayılardan bi tarih oluşturup söyleyin.
Konuşma bölümünde karşılaşabileceğiniz diğer bir soru tipi de "reaksiyon, tepki verme" yeteneğini ölçmeyi amaçlayan sorular. Size bir durumdan bahsediyor veya bir senaryo veriyorlar ve buna göre bir cevap üretmenizi istiyorlar. Bir iki örnek verirsek anlatılmak istenen kolayca anlaşılacaktır.
Örnek: "Restorandasınız bardak masadan düştü ve kırıldı." size bu söyleniyor sizde buna karşılık bir cevap üretip söylüyorsunuz. Mesela "Cam kırıklarını temizler misiniz?", "Burayı temizler misiniz?" vesaire.
Örnek 2 : "Çocuklar bağırıyor" deniyor. Siz de cevaben "Çocuklar sessiz olun diyorsunuz."
Burada hemen bir hatırlatma yapalım; konuşma bölümünde konuşmaları ve soruları kulaklıktan dinliyorsunuz ve cevaplarınızı mikrofona doğru konuşarak veriyorsunuz yani karşınızda sizinle yüz yüze mülakat yapan veya size sorular yönelten birisi yok.
Konuşma bölümünde karşılaşacağınız bir diğer soru tipi de "bir konu hakkında fikir belirtme".
Sizi 2 tane konu başlığı veriliyor bunlardan 1 tanesini seçip onunla ilgili uzunca yorum yapıyorsunuz.
Örnek: "Finlandiya güvenli bir ülke mi?" diye bir soru ve/veya konu var.
Siz de "evet güvenli bir ülke çünkü .... " diye devam ediyorsunuz fikrinizi belirtmeye yada "hayır güvenli bir ülke değil şu şu sebeplerden dolayı..." diye açıklıyorsunuz.
Konu başlığı nerdeyse herşey olabilir ; "filmlerin gençler üzerindeki etkileri" "geridönüşümün çevreyi korumada faydaları" "yaşlılara saygı gösterilmeli mi? neden?" örnekleri çoğaltmak mümkün...
Sınavın bu bölümünde doğru veya yanlış cevap diye birşey yok. Burda dikkat edilen dile hakimmisiniz, fikirlerinizi ifade edebiliyormunuz.
Burada da bir ip ucu verelim bu bölümde yüksek puan almak istiyorsanız size verilecek konuyu genel çerçevede değerlendirin.
Başta verdiğimiz örneğe dönersek "Finlandiya güvenli bir ülke mi?"
Buna karşılık sadece "bence güvenli bir yer, ben bir sorun yaşamadım,başıma bişey gelmedi" vb sadece kendinizden ve sizin fikirlerinizden bahsetmeyin ve konuyu genele yayın.
Mesela "Finlandiya güvenli bir ülke gece bile insanlar rahatça dışarı çıkabiliyorlar. Bunun yanında suç oranları düşük...."

Yazma (Kirjoittaminen)

Sınavın yazma bölümünde 3-4 farklı tipte yazı yazmanız isteniyor.
Genel olarak bi senaryo veriyorlar ve buna göre işte şu kişiye veya şu firmaya bir email yaz diyorlar.
Diyelim bir telefon aldınız ve telefon kutusunun içinde kulaklık eksik, firmaya hitaben bir email yazıp durumu anlatın diyorlar. Yazıyı normal kağıt kalemle yazıyorsunuz ama yazının biçimi email yazıyormuşsunuz gibi olması isteniyor.
Diğer bir tür de mektup biçiminde yazma; bu bölümde de yine bir senaryo veriliyor buna göre bir kişiye normal mektup yazar gibi yazıyorsunuz.
Örnek: "Finlandiya'daki yaşamınız ve deneyimleriniz hakkında ailenize bir mektup yazın." deniyor.
Bir diğer yazı tipi de yine konuşma bölümündekine benzer şekilde bir konu hakkında fikir belirtme ve bunu açıklama üzerine. Temel olarak konuşma bölümünde bahsettiğimiz durum burada da geçerli o bölümde sözlü anlatıyordunuz burada ise yazılı anlatıyorsunuz. İkisi arasındaki bir diğer fark da konuşurken dilbilgisi kurallarına dikkat edilmiyor demiştik ancak yazarken dilbilgisi kuralları ve yazım kurallarını dikkate alıyorlar ve ona göre değerlendirme yapıyorlar.
Yazma bölümünde dikkat edilmesi gereken en önemli husus yazının biçimine ve kime yazıldığına göre hitap şekillerinin farklı olması. Yine dikkat edilmesi gerekenlerden biri; sizden nasıl bir yazı yazmanızın istendiğini doğru anlamak bu yüzden sakin bir şekilde soru ve uyarıları dikkatli okuyun.

Okuma (Lukeminen)

Okuma yada okuduğunu anlama bölümünde çeşitli makaleler, kısa yazılar ve yazılı ilanlar vs yeralıyor. Bunlarla ilgili sorular oluyor ve bunları cevaplıyorsunuz. Genel olarak çok zor bir bölüm değil ancak arada şaşırtma soruları sorabiliyorlar. Hem verilen makaleleri vb hemde soruları dikkatli okumakta fayda var.
Bu bölümde uzun makalelerin vb olduğu kısımlarda önce makaleyi okuyup sonra soruları okumak yerine ; direkt soruları okumaya başlayın ve soruların cevaplarını makalenin içinde arayın.
İşinizi kolaylaştıracak yöntemlerden biri soruda ne istendiğine dikkat edip ona göre aramayı daraltma: mesela bir makale var ve makalenin altında bu makale ile alakalı sorular var diyelim; soruda size "tarih" soruyorsa hemen makaleye hızlıca göz atıp nerelerde tarih belirtilmiş onlara bakın.
Yine soruda diyelim sayılarla ilgili bişey sorulmuşsa makalede hemen nerelerde rakamlar/sayılar var onlara odaklanın.















Fince Konuşma Dili - Puhekieli

Fince yazi dilinde veya resmi dilde kullanılan kavramlar ve bunların günlük hayattaki kullanımları.
Fince konuşmak ve konuşulanları anlamak için bunlar olmazsa olmazlar arasında.
Aşağıda belirtilen kelimelerin yanında günlük konuşma dilinde kullanılan diğer kısaltmalar ve ses değişimleri şu şekilde:
- Kelime sonundaki i harfinin düşmesi:
Miksi (Neden) - Miks, Yksi (Bir) - Yks
(Genelde -ksi ile biten kelimelerde)
- Harflerin yer değiştirmesi:
Ihollani (Tenimde) - Ihollai
Harflerin yer değiştirmesi genelde kafiyeyi tutturmak için şarkı sözleri ve şiirlerde kullanılan bir yöntem.




Fince Dersleri 9
Yazı Dili
(Kirjakieli)
Konuşma Dili
(Puhekieli)
Türkçe Anlamı
Minä Ben
Sinä Sen
Hän Se O
He Ne Onlar
Minä olen opiskelija Mä oon opiskelija Ben öğrenciyim
Sinä olet opiskelija Sä oot opiskelija Sen öğrencisin
Hän on opiskelija Se on opiskelija O öğrencidir
Me olemme opiskelijoita Me ollaan opiskelijoita Biz öğrenciyiz
Te olette opiskelijoita Te ootte opiskelijoita Siz öğrencisiniz
He ovat opiskelijoita Ne on opiskelijoita Onlar öğrencidir
Minä menen Mä meen Gidiyorum
Minä tulen Mä tuun Geliyorum
Minä odotan Mä ootan Bekliyorum
Minä tarvitsen Mä tartten İhtiyacım var
Minä ajattelen Mä aattelen Düşünüyorum
Minä haluan Mä haluun İstiyorum
Minun Mun Benim
Sinun Sun Senin
Meidän Meiän Bizim
Teidän Teiän Sizin
Heidän Heiän Onların
Tämä Tää Bu
Tuo Toi Şu
Nämä Nää Bunlar
Nuo Noi Şunlar
Asunto Kämppä Konut
Koti Hima Ev
Makuuhuone Makkari Yatak Odası
Olohuone Olkkari Oturma Odası
Kaukosäädin Kake Kumanda
Televisio Telkkari Televizyon
Hesburger Hese
McDonald's Mäkkäri
Stockmann Stokka
H&M Henkkamaukka
Elokuva Leffa Film
Linja-auto Bussi/Dösä Otobüs
Polkupyörä Fillari Bisiklet
Tapaaminen Treffit Buluşma
Ravintola Rafla Restoran
Kahvila Kuppila Kafe
Kioski Kiska Büfe
Työvoimatoimisto Työkkäri İş bulma Kurumu
Työ Duuni İş
Että Et
Mutta Mut Ama
Kun Ku
Sitten Sit O zaman
Vaikka Vaik Rağmen
Kanssa Kaa/Kans Birlikte
Kyllä Kyl Evet
Kiitos Kiitti Teşekkürler